Gelecek çoğu sergide parlak ekranlar, uçan araçlar ve kusursuz akıllı şehirlerle gösterilir. The Yearbook of 2040 daha kişisel bir nesne seçiyor: okul yıllığı. Henüz gerçekleşmemiş teknolojik ve toplumsal olayları, üzerinden yıllar geçmiş ortak anılar gibi sunuyor.
25framesdesign tarafından Dr. Jiahong Chen’ın araştırmalarından ilhamla geliştirilen etkileşimli yerleştirme, Festival of the Mind kapsamında 6–15 Kasım 2026’da gösteriliyor. Kurgulanan 2040 dünyasında neredeyse her şey birbirine bağlı ve “akıllandırılmış” durumda. Ziyaretçi, bu dönüşümün dönüm noktalarını bir gelecek raporu değil, hatıra albümü biçiminde geziyor.
Neden yıllık?
Okul yıllıkları büyük tarih anlatılarını gündelik ayrıntılarla birleştirir. Resmî olayların yanında lakaplar, küçük başarılar, arkadaşlıklar ve geleceğe yazılmış notlar bulunur. Bu biçim, teknolojik öngörüyü soyut trendlerden çıkarıp insanların neyi normal kabul edeceğine ve neyi özleyeceğine yaklaştırıyor.
2040’a geçmişten bakıyormuş gibi yapmak, tahminin dilini değiştiriyor. “Akıllı evler yaygınlaşacak” demek yerine, bu evlerin içinde büyümüş bir kuşağın hangi anıları biriktireceğini düşünmeye zorluyor. Her şeyin veri ürettiği bir dönemde mezuniyet fotoğrafı kime ait olacak? Ev, okul ve şehir hakkımızda ne kadar bilgi tutacak?
Gelecek neden geçmiş zamanla anlatılıyor?
Sonsuz gelecek zaman cümleleri mesafeli kalabilir. Geleceği olmuş bitmiş bir olay gibi anlatmak ise kararların sonuçlarını daha somut gösterir. Spekülatif tasarımın gücü de burada: Kesin kehanet sunmak yerine belirli bir ihtimali deneyimlenebilir hâle getirir.
Yerleştirme “2040 kesinlikle böyle olacak” demiyor. Ziyaretçiyi, bu geleceği gerçekten isteyip istemediğini tartmaya çağırıyor. Bağlantılı nesnelerin kolaylığı kadar gözetim, bağımlılık ve unutma hakkı gibi sorunlar da yıllığın sayfalarına sızıyor. Cinfikirli’deki tasarım ve gözetim ilişkisi, burada gündelik hatıraların altyapısına dönüşüyor.
Akıllandırmak her zaman iyileştirmek mi?
Bir nesneye sensör ve ağ bağlantısı eklemek onu otomatik olarak daha kullanışlı yapmıyor. Bağlantı bakım, güvenlik, veri sahipliği ve ürün ömrü gibi yeni sorunlar getiriyor. 2040’ın yıllığı, “akıllı” kelimesinin taşıdığı iyimserliği kişisel hayatın içine yerleştirerek sınamaya imkân veriyor.
Bir okul çantasının öğrenciyi takip ettiği, sınıfın dikkat ölçtüğü veya evin duygusal duruma göre davrandığı bir gelecek rahatlatıcı da olabilir, rahatsız edici de. Aradaki fark teknolojinin varlığından çok kimin karar verdiğine, verinin nereye gittiğine ve sistemden çıkmanın mümkün olup olmadığına bağlı.
Cinfikirli okuması
The Yearbook of 2040 geleceği tahmin etmekten çok onu hatırlama provası yapıyor. Bu ters zaman hareketi, teknoloji tartışmasını ürün özelliklerinden çıkarıp kültürel hafızaya bağlıyor. Bugün yenilik diye kabul ettiğimiz şey, gelecekte hangi kuşağın çocukluk normali olacak?
Yıllığın sayfaları geleceğe bakarken aynı anda bugünün kararlarını kayda geçiriyor. Belki de spekülatif tasarımın en kullanışlı sorusu “ne olacak?” değil, “bu gerçekleşmiş olsaydı geriye dönüp hangi karardan pişman olurduk?” sorusu.
