Slovenya’nın Trbovlje kentindeki 360 metrelik endüstriyel baca, normalde gökyüzüne uzanan durağan bir yapı. Red Bull Human Catapult’ta ise hareketin başlangıç noktasına dönüşüyor. Dani Román ve Frédéric Fugen, bacanın içine kurulan 60 metrelik düzenekle yukarı fırlatılıyor; paraşütlerini açmadan önce kısa bir süre havada yükseliyor.

Atlayışın etkisi yalnızca yükseklikten gelmiyor. Sporcuların iki saniyeyi biraz aşan sürede 180 km/sa hıza ulaşması, bacanın ölçeğiyle birleşince görüntünün merkezinde tek bir soru oluşuyor: Bu kadar dar bir yapı, insanı nasıl gökyüzüne gönderebilir? Proje, yanıtını mühendislik ile hava sporunu aynı kareye yerleştirerek veriyor.

Bir yapının içi neden sahneye dönüştü?

Trbovlje bacası 360 metre yüksekliğiyle Avrupa’nın en yüksek bacası olarak tanıtılıyor. DD Squad’ın geliştirdiği mancınık, bu dikey boşluğa uyarlanmış. Sistem sporcuları dışarı doğru değil, bacanın ekseni boyunca yukarı taşıyor. Böylece mekân yalnızca dikkat çekici bir arka plan olmaktan çıkıyor; fırlatmanın biçimini belirleyen fiziksel koşula dönüşüyor.

Dani Román ve Frédéric Fugen, Trbovlje bacasının tepesindeki Red Bull Human Catapult atlayışında yükseliyor.
İkili atlayışın bacanın üstündeki anı. Fotoğraf: Joerg Mitter / Red Bull Content Pool.

Bu fotoğraf projenin yaratıcı gücünü tek karede topluyor: Baca neredeyse bir stadyum gibi büyük, sporcular ise onun üstünde küçük görünüyor. İki kişinin konumu ve yapının dairesel ağzı, atlayışın alışılmış bir hava aracından değil, endüstriyel bir mekânın içinden başladığını açıkça gösteriyor.

İki deneme, iki ayrı ölçü

İlk denemede Román, fırlatma kapsülünden çıktıktan sonra 100,36 metre yükselerek insan mancınığıyla ulaşılan en yüksek dikey mesafe rekorunu elde etti. İkinci denemede Román ve Fugen aynı anda fırlatıldı. Ulaştıkları 75,97 ve 75,75 metrelik yüksekliklerin toplamı 151,72 metreyle eş zamanlı fırlatma için ayrı bir rekor oluşturdu.

Ölçüler, gösterinin hangi noktasının sınandığını da netleştiriyor. Birinde tek kişinin dikey yükselişi, diğerinde iki sporcunun aynı anda ulaştığı toplam yükseklik önemli. Her iki denemede de sporcular tepe noktasından sonra serbest düşüşe geçip paraşütle yere indi. Fırlatma yalnız başına değil, iniş zinciriyle birlikte tasarlanmış bir performans.

DD Squad’ın hazırlığı iki buçuk yıl sürdü. İki tonluk çoklu yay sistemiyle çalışan düzenek, sporcuları 2,15 saniyede sıfırdan 180 km/sa hıza taşıdı; en yüksek hızlanma kuvveti 4,2 G olarak açıklandı. Bu teknik ayrıntılar, görüntünün ardındaki emeği görünür kılıyor: Birkaç saniyelik atlayış, uzun süreli tasarım ve denemelerin sonucu.

Román ile Fugen’in deneyimi de bu tercihin arka planını açıklıyor. Red Bull’un proje sayfasına göre ikili bugüne kadar toplam 32 binden fazla paraşüt atlayışı gerçekleştirdi. Buna rağmen baca içindeki mekanik fırlatma, bildikleri sabit noktadan ayrılma hareketinden farklıydı. Deneyimli sporcuların yeni bir başlangıç tekniğine uyum sağlaması, gösterinin yalnızca hız ve yükseklikten ibaret olmadığını ortaya koyuyor.

Proje sayfasındaki 456,7 metrelik yerden en yüksek uçuş noktası, Román’ın 100,36 metrelik rekoruyla karıştırılmamalı: İlk sayı bacanın bulunduğu zemine, ikincisi fırlatma kapsülünden sonraki yükselişe göre ölçülüyor. Bu ayrım, büyük rakamları gerçek mekânsal ölçeğiyle okumayı sağlıyor.

Ekstrem sporun mecrası da değişiyor

B.A.S.E. atlayışlarında sporcu genellikle bina, anten, köprü veya doğal bir yükseltiden ayrılır. Bu projede sabit yapı yine var, fakat atlayış bir kenardan boşluğa bırakılmak yerine mekanik bir yükselişle başlıyor. Red Bull’un kendi spor içeriklerindeki fark, hareketin başlangıç anını başlı başına izlenebilir bir olaya çevirmesi.

Prada Linea Rossa’nın proje ortaklığı, atlayışa ikinci bir marka katmanı ekliyor; ancak anlatının odağı ürün değil, bacaya kurulan düzenek ve iki sporcunun birlikte gerçekleştirdiği uçuş. Fotoğraflar, teknik sayılar ve sporcuların deneyimi aynı olayın farklı yüzlerini gösteriyor. Bu bütünlük, projeyi sıradan bir sponsorluk görünürlüğünden ayırıyor.

Human Catapult’un haber değeri, rekordaki sayılardan fazlasında yatıyor. Endüstriyel bir yapının mimarisi, uçuşun fiziksel sınırları ve görüntünün ölçeği tek bir yaratıcı kararda birleşiyor. İzleyici yalnız sonucu değil, sonuca ulaşmayı mümkün kılan sahneyi de görüyor: Başka bir mekânda aynı biçimde anlatılamayacak bir atlayış.

Red Bull Human Catapult’un resmî proje sayfası