Şantiye iskelesi genellikle bir yapıyı örter ve yakında değişeceğini haber verir. SKNYPL’nin Lugano’daki Sit For A While yerleştirmeleri aynı malzemeyi tersine çeviriyor. Metal borular, mavi güvenlik ağı ve ahşap platform; tehdit altındaki eski okul ile yıllardır boş kalan bir parseli izlemek için yükseltilmiş banklara dönüşüyor.

Azamat Nyrov ve Aleksandr Plotkin’in İsviçre Bölge Bienali için tasarladığı iki platform, “buraya bak” diyen büyük bir çerçeve gibi çalışıyor. Dikkat çekilen şey ünlü bir anıt değil; korunup korunmayacağı belirsiz sıradan bir yapı ve yıkımdan sonra kalmış boşluk.

Lugano’da mavi iskele üzerine kurulmuş gözlem bankı.
İskeledeki açıklık, tehdit altındaki binayı fotoğraf çerçevesi gibi görünür kılıyor.

Şantiye ağı görüşü kapatmak yerine seçiyor

Piazzale di Besso’daki ilk yerleştirme, daha önce yıkılmış ancak yerine yeni yapı gelmemiş alanı gösteriyor. Viganello’daki ikinci platform ise Via Pazzalino 1 adresindeki eski belediye okuluna bakıyor. Kullanım dışı bina idari tartışmaların ortasında ve yıkım tehdidi altında.

Mavi ağdaki dairesel açıklık, kentin karmaşası içinde bakılacak konuyu seçiyor. Arkasındaki bank, ziyaretçiyi birkaç saniyelik fotoğrafın ötesinde kalmaya davet ediyor. Görmek, burada pasif bir hareket değil; karar verilmeden önce vakit ayırmak anlamına geliyor.

Sit For A While platformundan eski okul yapısına bakış.
Ziyaretçi geçip gitmek yerine oturup yapının kentteki yerini düşünmeye çağrılıyor.

Koruma ölçütlerini kim belirliyor?

SKNYPL proje için yerel arşivleri, basını ve belediye belgelerini inceledi. Stüdyo, özenli kent görüntüsünün arkasında 19. yüzyıl villaları ile koruma statüsü bulunmayan 20. yüzyıl yapılarının düzenli olarak kaybolduğuna dikkat çekiyor.

Sit For A While, bienalin Handle with Care teması altında 246 başvuru arasından seçilen on müdahaleden biri. Projenin adı da çözüm önermekten önce durup bakmayı savunuyor. Her eski binanın korunması gerektiğini söylemiyor; neyin kaybedildiğinin yeterince görülmeden karar verilmesine itiraz ediyor.

Kamusal tasarım çoğu zaman yeni bir nesne ekleyerek değer üretir. Buradaki platformun asıl işlevi, zaten orada olanı görünür kılmak. İskele gelecekteki inşaatın değil, bakmanın altyapısına dönüşüyor. Bazen bir yapıyı korumaya başlamanın en yalın yolu, önüne bir bank koyup insanlara biraz zaman vermektir.